THS (TRL) Nedir? TÜBİTAK'tan Horizon Europe'a Teknoloji Hazırlık Seviyesi Rehberi

THS (TRL) Nedir? TÜBİTAK ve Horizon Europe Projelerinde Neden Kritik?

Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS), bir Ar-Ge projesinin fikir aşamasından pazara kadar hangi noktada olduğunu gösteren en kritik göstergedir. TÜBİTAK, Horizon Europe ve birçok AB fonunda proje değerlendirmesinin temelini oluşturur. Ancak en büyük sorun şudur:

👉 Pek çok başvuru, THS seviyesi yanlış belirlendiği için elenir. Bu rehberde THS’nin ne olduğunu, 9 seviyeyi, TÜBİTAK’ın %80 kuralını ve en kritik hata olan “zincir kırılması” konusunu net şekilde anlatıyoruz.

🧠 Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS) Nedir?

THS, bir teknolojinin laboratuvardan gerçek pazara ne kadar yakın olduğunu gösteren 1’den 9’a kadar uzanan bir ölçektir. İlk olarak NASA tarafından geliştirilmiş bu sistem, bugün:

TÜBİTAK

Horizon Europe

AB fonları

tarafından standart olarak kullanılmaktadır.

📊 THS Seviyeleri: 1’den 9’a

THS 1: Temel bilimsel ilkeler

THS 2: Teknoloji konsepti

THS 3: Deneysel kanıt

THS 4: Laboratuvar doğrulama

THS 5: Simülasyon ortamı

THS 6: Prototip (lab)

THS 7: Prototip (saha)

THS 8: Sistem tamamlandı

THS 9: Ticarileşmiş ürün

👉 Kritik eşik: THS 6 sonrası = pazara yaklaşım

⚙️ TÜBİTAK’ta THS Nasıl Hesaplanır?

TÜBİTAK, THS’yi klasik TRL’den farklı olarak % tamamlanma mantığıyla hesaplar. Tamamlanma skalası:

%0 → Başlanmadı

%20 → Yeni başladı

%40 → Az ilerleme

%60 → Yarılandı

%80 → Büyük ölçüde tamamlandı

%100 → Tamamlandı

👉 Bir seviyenin tamamlanmış sayılması için:

ortalama ≥ %80 olmalıdır

⚠️ En Kritik Kural: Zincir Kırılması

THS sistemi zincir mantığıyla çalışır. Örnek:

THS 1: %85 ✅

THS 2: %82 ✅

THS 3: %68 ❌

THS 4: %80 ✅

👉 SONUÇ: Proje THS 2 seviyesinde kabul edilir Çünkü eksik olan ilk halka sistemi aşağı çeker.

🚨 Değerlendirici Gözünden THS

Değerlendiriciler için THS sadece teknik bir veri değildir. Aynı zamanda:

Projenin gerçekçi olup olmadığını

Ekibin teknik yeterliliğini

Ticarileşme ihtimalini

ölçen ana göstergedir. 👉 Yanlış THS = düşük güven puanı

🧪 8 Farklı THS Soru Seti

TÜBİTAK farklı alanlar için ayrı değerlendirme setleri kullanır:

Genel mühendislik

Yazılım

Sağlık / ilaç

Biyomedikal

Tanı sistemleri

Tarım biyoteknolojisi

Bitki koruma / hayvancılık

👉 Yanlış set seçimi → yanlış THS sonucu

🌍 THS ve Ar-Ge Fonları

🇹🇷 TÜBİTAK

THS zorunludur

Mevcut + hedef THS yazılır

%80 kuralı uygulanır

🇪🇺 Horizon Europe

TRL çağrıya göre belirlenir

Yanlış TRL → direkt elenme

👉 Örnek:

TRL 3–5 → Araştırma

TRL 6–8 → Pilot / demo

TRL 8–9 → Ticarileşme

📈 Veriler Ne Diyor?

Analizlere göre:

Projelerin %49’u araştırma aşamasında kalıyor

Sadece %39’u ticarileşmeye ulaşıyor

👉 En büyük sorun: ürünleşememe

🎯 Sonuç

THS sadece teknik bir detay değildir.

👉 Projenin kaderini belirleyen ana parametredir. Başarılı projeler iyi fikirlerden değil,

👉 doğru konumlandırılmış THS seviyelerinden çıkar.